Bursa’nın 558 yıllık eğitim çınarı: Fatih Sultan Mehmet döneminden günümüze

Bursa’nın köklü eğitim kurumlarından Hoca İlyas Ortaokulu, 1468 yılında “Kümbetli Mektep” adıyla başlayan eğitim yolculuğunu bugün de sürdürüyor. Fatih Sultan Mehmet döneminde kurulan okul, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan 558 yıllık geçmişiyle kentin tarihî ve kültürel mirasının önemli parçaları arasında yer alıyor.

1468 yılında “Kümbetli Mektep” adıyla açıldı

Bursa’da tarihî Kapalı Çarşı yakınlarında bulunan okul, Hocailyaszade Mehmet Çelebi tarafından 1468 yılında kurulan vakıf bünyesinde “Kümbetli Mektep” adıyla eğitim vermeye başladı. İlk dönemlerinde Osmanlı eğitim sistemine göre hizmet veren kurum, sonraki yüzyıllarda farklı isimlerle faaliyetlerini sürdürdü.

Tarih boyunca çeşitli değişimler yaşayan okul binası, 28 Şubat 1855’te meydana gelen depremde kısmen yıkıldı. Yapı, daha sonra aslına uygun biçimde yeniden inşa edildi. 1912-1914 yılları arasında gerçekleştirilen restorasyonun ardından “Müdafaa-i Milliye Hoca İlyaszade Vakıf Mektebi” adını aldı.

İşgal yıllarını gördü, yeniden eğitime kazandırıldı

Millî Mücadele döneminde kısa bir süre işgalci Yunan ordusu tarafından karargâh olarak kullanılan tarihî yapı, Bursa’nın kurtuluşunun ardından yeniden eğitim amacıyla kullanılmaya başlandı. Böylece okul, kentin yakın tarihine tanıklık eden önemli yapılardan biri olarak varlığını sürdürdü.

Cumhuriyet’in ilanından 1998 yılına kadar Hoca İlyas İlkokulu adıyla hizmet veren kurum, 1998-2014 yılları arasında Hoca İlyas İlköğretim Okulu olarak faaliyet gösterdi. 2014 yılından bu yana ise Hoca İlyas Ortaokulu adıyla eğitim veriyor.

Osmanlı’dan kalan belgeler okul arşivinde korunuyor

Hoca İlyas Ortaokulu, yalnızca eğitim faaliyetleriyle değil, tarihî arşiviyle de dikkat çekiyor. Okulda muhafaza edilen belgeler arasında Osmanlıca yazılmış resmî kayıt defterleri, diplomalar, dönemin mektupları ve eğitim faaliyetleri sırasında çekilmiş fotoğraflar bulunuyor.

1910’lu yıllarda Osmanlıca tutulan kayıtların, harf inkılabının ardından Latin alfabesiyle devam etmesi, Türkiye’nin eğitim ve yazı tarihindeki dönüşümü de gözler önüne seriyor. Okul yönetimi, arşivdeki Osmanlıca belgelerin uzmanlar tarafından incelenmesinin dönemin sosyal ve ekonomik yaşamına ilişkin önemli bilgiler sağlayabileceğini değerlendiriyor.

542 öğrenci ve 42 öğretmenle eğitim veriyor

Hoca İlyas Ortaokulu, köklü geçmişini günümüzde de eğitim faaliyetleriyle yaşatıyor. Okulda bugün 542 öğrenci ve 42 öğretmen bulunuyor.

Okul Müdürü Yalçın Pehlivan, kurumun Fatih Sultan Mehmet döneminde kurulduğunu belirterek, Osmanlı dönemindeki eğitim anlayışından Cumhuriyet döneminin modern eğitim sistemine geçiş sürecine dikkat çekti.

Okulun farklı dönemlerde isim değiştirdiğini ancak Hoca İlyas adının tarih boyunca yaşatıldığını aktaran Pehlivan, kurumun uzun yıllar ilkokul olarak hizmet verdiğini, 2014 yılından sonra ise ortaokul statüsünde eğitim faaliyetlerini sürdürdüğünü ifade etti.

Pehlivan, okulun arşivinde bulunan Osmanlıca eserlerin araştırılmasının tarihî açıdan önemli sonuçlar ortaya çıkarabileceğini belirterek, kurumun geçmişi üzerine kapsamlı bir doktora çalışması yapılabileceğini dile getirdi.

558 yıllık eğitim mirası geleceğe taşınıyor

1468’den bu yana farklı dönemlere tanıklık eden Hoca İlyas Ortaokulu, Bursa’nın eğitim tarihinde özel bir yere sahip. Deprem, savaş, işgal ve yönetim değişiklikleri gibi tarihî süreçlerden geçen okul, bugün öğrencilerini yetiştirmeye devam ediyor.

Okul Müdürü Yalçın Pehlivan, kurumun tarihî önemini vurgulayarak okulun Fatih Sultan Mehmet döneminden bugüne uzanan bir eğitim çınarı olduğunu ifade etti.

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan belgeleri ve yüzyıllara yayılan geçmişiyle Hoca İlyas Ortaokulu, Bursa’nın korunması gereken eğitim ve kültür mirasları arasında yer alıyor.

Kaynak: TURANINSESİ Ulusal Haber Merkezi 🇹🇷