Staj ve Çıraklık Mağdurlarından Ankara’ya Çağrı: “Emeğimiz Yok Sayılmasın!”

Staj ve çıraklık mağdurları, yıllar önce çalışma hayatına adım attıkları dönemde kendilerine verilen SGK tescil ve sigorta numaralarının emekliliğe esas başlangıç tarihi olarak kabul edilmemesinin mağduriyet oluşturduğunu belirterek çözüm çağrısında bulundu.

Türkiye’de yıllardır gündemde olan staj ve çıraklık sürelerinin emeklilik başlangıcına sayılması tartışması, mağdurların yeni bir düzenleme talebiyle yeniden gündeme taşındı. Staj ve çıraklık dönemlerinde fiilen iş yerlerinde çalıştıklarını belirten vatandaşlar, çocuk yaşlarda başladıkları çalışma hayatının emeklilik hesabında yok sayılmasının adaletsizlik olduğunu savunuyor.

Mağdurların temel talebi ise geçmiş dönemlerin karşılıksız şekilde emeklilik hesabına dahil edilmesi değil. Talep, isteyen vatandaşlara geçmişteki staj ve çıraklık süreleri için borçlanma imkânı tanınması ve gerekli primlerin vatandaş tarafından ödenerek bu sürelerin emekliliğe esas başlangıç tarihi bakımından değerlendirilmesi.

“Fabrikada, atölyede ve tezgâh başında çalıştık”

Staj ve çıraklık mağdurları, söz konusu dönemlerin yalnızca sınıf ortamında gerçekleştirilen bir eğitim süreci olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade ediyor. Mağdurlar, haftanın belirli günlerinde fabrikalarda, atölyelerde, sanayi işletmelerinde ve çeşitli iş yerlerinde fiilen çalıştıklarını, üretimin içerisinde yer aldıklarını belirtiyor.

Özellikle küçük yaşlarda mesleki eğitim kapsamında iş hayatına başlayan vatandaşlar, o dönem kendilerine verilen sigorta belgeleri ve SGK tescil kayıtları nedeniyle sigortalı oldukları yönünde beklenti oluştuğunu dile getiriyor.

Mağdurlar, kendilerine verilen resmi SGK kartında veya kayıtlarında bulunan sigorta numarasının emekliliğe esas başlangıç tarihi bakımından farklı değerlendirileceğinin o yaşlarda kendilerine anlatılmadığını savunuyor.

“Sigortalı olduğumuzu düşünerek yıllarca çalıştık”

Mağdurların en fazla dikkat çektiği konulardan biri de çocuk yaşlarda çalışma hayatına başlayan kişilerin sosyal güvenlik sistemine ilişkin teknik ayrıntıları bilecek durumda olmaması.

Vatandaşlar, ellerinde resmi sigorta belgeleri bulunması nedeniyle sigortalı olduklarına inandıklarını, yıllar boyunca çalışarak emeklilik hakkı kazanacaklarını düşündüklerini ifade ediyor. Ancak ilerleyen yıllarda, staj ve çıraklık dönemlerinde yapılan sigorta işlemlerinin uzun vadeli sigorta kolları bakımından emeklilik başlangıcı olarak kabul edilmemesi nedeniyle önemli bir farkla karşılaştıklarını belirtiyorlar.

Mağdurlara göre ortaya çıkan bu durum, aynı yaşlarda çalışma hayatına başlayan kişiler arasında emeklilik tarihi bakımından ciddi farklılıklara neden olabiliyor.

8 Eylül 1999 öncesi tescil vurgusu

Staj ve çıraklık mağdurlarının gündeme getirdiği başlıklardan biri de 8 Eylül 1999 tarihi öncesinde yapılan tesciller.

Mağdurlar, söz konusu tarihten önce SGK sisteminde kayıtlarının ve tescillerinin bulunmasına rağmen, staj ve çıraklık sigortalarının emekliliğe esas başlangıç olarak kabul edilmemesi nedeniyle EYT kapsamında değerlendirilemediklerini savunuyor.

Bu nedenle taleplerinin yalnızca bir emeklilik düzenlemesi olmadığına dikkat çeken mağdurlar, meselenin aynı zamanda sosyal güvenlik sisteminde kayıtlı oldukları ilk tarihin nasıl değerlendirileceğiyle ilgili olduğunu ifade ediyor.

“Devletten karşılıksız hak istemiyoruz”

Staj ve çıraklık mağdurlarının üzerinde özellikle durduğu konulardan biri ise borçlanma talebi.

Mağdurlar, geçmişte eksik kalan uzun vadeli sigorta primlerini kendilerinin ödemesine imkân sağlayacak bir düzenleme yapılmasını istiyor. Bu kapsamda, staj ve çıraklık sürelerinin belirli şartlar altında borçlanılabilmesi ve vatandaşın gerekli primi ödeyerek bu süreleri emeklilik hesabında değerlendirebilmesi talep ediliyor.

Mağdurlar, böyle bir düzenlemenin devlet bütçesine doğrudan karşılıksız bir yük oluşturmayacağını, aksine borçlanma yoluyla SGK’ya prim ödenmesini sağlayacağını savunuyor.

“Aynı iş yerinde çalışanlar arasında emeklilik farkı oluşmasın”

Staj ve çıraklık mağdurları, aynı iş yerinde aynı üretim ortamında çalışan kişiler arasında yalnızca sigorta türü nedeniyle uzun yıllara varan emeklilik farkları oluşmasının adalet duygusunu zedelediğini belirtiyor.

Özellikle sanayi sektöründe çocuk yaşlarda meslek öğrenmek amacıyla iş hayatına başlayan çırakların yıllarca alın teri döktüğünü vurgulayan mağdurlar, bu emeğin sosyal güvenlik sistemi açısından da dikkate alınması gerektiğini ifade ediyor.

Mağdurlar, “Aynı fabrikada yan yana çalışan iki kişiden birinin çalışma hayatının başlangıcı kabul edilirken diğerinin yıllarca geriye atılması hakkaniyetli değildir” görüşünü dile getiriyor.

Mesleki eğitim tartışması yeniden gündemde

Türkiye’de son yıllarda mesleki eğitimin ve çıraklık sisteminin güçlendirilmesi amacıyla çeşitli uygulamalar gündeme gelirken, geçmiş yıllarda bu sistem içerisinde yer alan vatandaşların yaşadığı sorunlar da tartışmanın önemli başlıklarından biri haline geldi.

Mağdurlar, gençlerin meslek öğrenmesi ve üretim hayatına kazandırılması için çıraklık ve mesleki eğitimin teşvik edildiği bir ortamda, geçmişte aynı sistem içerisinde yer alan kişilerin emeklilik bakımından mağdur edilmemesi gerektiğini savunuyor.

Çocuk yaşlarda iş hayatına başlayan vatandaşlar, o dönemde meslek öğrenmenin yanı sıra üretime katkı sunduklarını, iş disiplinini ve mesleğin inceliklerini öğrendiklerini belirterek, bu dönemin sosyal güvenlik açısından tamamen farklı bir kategoride değerlendirilmesinin yeniden ele alınmasını istiyor.

Gözler Meclis ve yetkililerde

Staj ve çıraklık mağdurlarının çağrısı, çözüm için Türkiye Büyük Millet Meclisi ve ilgili kurumların gündemine işaret ediyor.

Mağdurlar, taleplerinin siyasi bir tartışmanın ötesinde değerlendirilmesini ve sosyal güvenlik sistemi içerisinde mağduriyetleri giderecek uygulanabilir bir model oluşturulmasını istiyor.

Özellikle borçlanma seçeneğinin değerlendirilmesini isteyen vatandaşlar, geçmişteki staj ve çıraklık sürelerinin belirli şartlar çerçevesinde borçlanılmasına imkân verilmesi halinde hem vatandaşların kendi primlerini ödeme fırsatı bulacağını hem de SGK açısından prim geliri oluşacağını ifade ediyor.

“Emeğimizin karşılığını istiyoruz”

Staj ve çıraklık mağdurları, taleplerinin “bedava emeklilik” olmadığını özellikle vurguluyor. Vatandaşlar, çalıştıkları döneme ilişkin gerekli primleri kendi imkânlarıyla ödemeye hazır olduklarını belirterek, kendilerine yalnızca geçmişteki süreleri borçlanabilme ve emeklilik başlangıcı açısından değerlendirebilme hakkı tanınmasını istiyor.

Mağdurların çağrısında, çocuk yaşlarda iş hayatına başlayan, yıllarca çalışan ve bugün emeklilik hesabında geçmişiyle ilgili sorun yaşayan vatandaşların durumunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Yıllardır devam eden tartışmanın çözümü için gözler Meclis’ten gelecek olası yasal düzenlemelere çevrilirken, staj ve çıraklık mağdurları seslerini daha fazla duyurmak ve taleplerini kamuoyunun gündemine taşımak için mücadelelerini sürdürüyor.

Staj ve çıraklık mağdurlarının ortak talebi ise net: Geçmişte yapılan tescillerin ve çalışma dönemlerinin yeniden değerlendirilmesi, isteyen vatandaşlara gerekli primleri ödeme karşılığında borçlanma hakkı tanınması ve yıllardır devam eden emeklilik mağduriyetinin adil bir şekilde çözüme kavuşturulması.

Kaynak: TURANINSESİ 🇹🇷