Çerçeve Yasa Netleşti: Eyalet, Özerklik ve Anadilde Eğitim Düzenlemesi Yok

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilerek 18 Ağustos 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, PKK/KCK terör örgütünün silah bırakması ve örgütün fiilî varlığının sona erdiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi şartına bağlı hukuki düzenlemeler içeriyor.

Kanunun 12 maddeden oluşan metninde, düzenlemenin uygulanması için temel şart olarak PKK/KCK’nın fiilî varlığına son vermesi ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim etmesi öngörülüyor. Bu tespitin güvenlik kurumlarınca yapılması ve Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilerek Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.

Düzenlemenin kapsamı

Kanunun 1. maddesinde düzenlemenin kapsamı açık biçimde PKK/KCK terör örgütünün faaliyetleriyle bağlantılı belirli suçlarla sınırlandırılıyor. Metinde örgütü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme, propaganda yapma ve örgütün faaliyeti kapsamında işlenen belirli suçlar düzenleme kapsamında sayılıyor.

Kanun metninde eyalet veya özerklik şeklinde bir idari yapılanmaya ilişkin bir düzenleme bulunmuyor. Aynı şekilde kanunun 12 maddelik metninde anadilde eğitim veya “eşit vatandaşlık” başlığı altında bir düzenleme yer almıyor. Bu nedenle bu başlıkların çerçeve kanunun doğrudan düzenleme alanı olmadığı görülüyor.

Anayasa’nın ilk dört maddesi ve 66. madde

Kanunun 12 maddelik metni, Anayasa’nın ilk dört maddesini veya 66. maddesini değiştiren bir hüküm içermiyor. Düzenleme, anayasal vatandaşlık tanımını değiştiren bir madde de içermiyor.

Düzenleme af mı, erteleme mi?

Kanunun önemli başlıklarından biri, belirli suçlar bakımından soruşturma, kovuşturma ve mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi.

Ancak bu uygulama otomatik olarak herkese uygulanmıyor. Öncelikle kanunda belirtilen şartların gerçekleşmesi, yani örgütün fiilî varlığının sona ermesi ve silahların teslim edilmesinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve MGK kararıyla teyit edilmesi gerekiyor.

Kanuna göre bazı suçlar ise açık biçimde kapsam dışında bırakılıyor. Bunların arasında örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenmiş ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar bulunuyor.

Erteleme süreleri

Düzenlemede, kapsam dahilindeki suçlar bakımından farklı süreler öngörülüyor.

Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 10 yıl süreyle erteleme düzenleniyor.

Ayrıca erteleme süresi içerisinde yeniden suç işlenmesi halinde erteleme kararının kaldırılarak soruşturma, kovuşturma veya infaz sürecinin devam etmesi öngörülüyor.

Silah bırakma ve güvenlik kurumlarının tespiti

Kanunun uygulanmasında en önemli aşamalardan biri silah teslimi ve güvenlik kurumlarının tespiti.

Yasal düzenleme, PKK/KCK’nın fiilî varlığının sona erdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca belirlenmesini şart koşuyor. Bu tespitin ardından MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.

Kanunun uygulanmasını takip etmek üzere ayrıca Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında ilgili bakanlıklar ve güvenlik kurumlarının temsil edildiği bir yapı öngörülüyor. TBMM bünyesindeki İzleme Komisyonu da süreci izleyebiliyor.

Öcalan ve örgütün üst yönetimi konusunda dikkat edilmesi gereken nokta

Kanunun yayımlanan metninde Abdullah Öcalan’ın serbest bırakılmasına veya kendisine yeni bir statü verilmesine ilişkin açık bir hüküm bulunmuyor. Kanun esas olarak örgütün silah bırakması, fiilî varlığının sona ermesi ve belirli suçlara ilişkin soruşturma, kovuşturma ve infaz süreçlerinin hangi şartlarda erteleneceğini düzenliyor.

Bu nedenle kamuoyunda dile getirilen farklı yorumların, kanunun açık hükümleri ile siyasi değerlendirmeler birbirinden ayrılarak ele alınması gerekiyor.

Sonuç olarak yürürlükteki 7595 sayılı Kanunun 12 maddelik metni incelendiğinde; eyalet veya özerklik düzenlemesi, anadilde eğitim düzenlemesi, vatandaşlık tanımını değiştiren bir hüküm ve Anayasa’nın ilk dört maddesi ile 66. maddesini değiştiren bir düzenleme bulunmadığı görülüyor. Kanunun temel hukuki mekanizması ise PKK/KCK’nın silah bırakması ve fiilî varlığının sona erdiğinin devlet kurumlarınca tespit edilmesi şartına bağlı olarak belirli adli süreçlerin ertelenmesi üzerine kuruluyor.

Kaynak: TURANINSESİ Haber Merkezi